airborne - отворени стандарди

Состојбата на електронските услуги во РМ 2017

Новица — Sun, 12 Feb 2017 22:10:37 +0000

Tags:

Ова требаше да биде блог-пост, но заради полесно ажурирање продолжува на вики.

Состојбата на електронските услуги во РМ

Новица — Fri, 08 Feb 2013 23:04:26 +0000

Tags:

Во 2005 година на блогов е забележан проблемот со софтверот за пресметка на плати.

Во 2010 година, проблемот со ЦРМ.

И двата постојат сѐ уште и денес - заедно со некои други.

Оваа година се туркаат напред и други, нови, електронски услуги. Новиот даночен систем на УЈП е таков. Сѐ уште е нејасно дали оваа услуга ќе може да се користи од GNU/Linux (се откажав после некои иницјални тестови, а понудувачите на сертификати нудат поддршка само за ситеми на Microsoft).

Но, дури и да се радуваме на тоа што нема да мора да зависиме од Internet Explorer, апликацијата зависи од Java која пак во последно време е безбедносен кошмар.

Вкупната оценка на сето ова не е добра. А покрај оваа констатација останува да се запрашаме и како да се мери успешноста на граѓанскиот ИКТ активизам во Македонија во однос на овие технологиите и услугите што тие ги овозможуваат?

Објаснување за системот на електронска здравствена картичка од гледна точка на зависност од еден понудувач

Новица — Thu, 01 Dec 2011 15:17:09 +0000

Tags:

„Зависност од еден понудувач“ или на англиски „vendor lock-in“ е честа тема на овој блог. Уште во далечната 2005 пишував за наметнувањето на софтвер од определен производител за да може софтверот за плати да работи (ФПИОМ може ли да ми подариш 60 евра + ДДВ?), а во февруари 2010 се навративме на темата преку ЦРМ (Централен регистар на Македонија == Комплетна зависност од еден понудувач).

Во врска со првиот случај, софтверот за плати, Слободен софтвер Македонија заедно со фондацијата Метаморфозис испрати допис до надлежните институции (Соопштение до медиумите за софтверот од ФПИОМ. Одговор во никогаш не добивме, а софтверот сѐ уште се користи. Во меѓувреме направивме и вики страница каде што секој може да ги прибележува ваквите примери.

Неколку ИКТ политики, стратегии и акциски планови подоцна, еве сме на истата точка, овој пат за друга електронска услуга што ја нуди извршната власт во Р. Македонија. Според (ограничените) информации што се достапни, софтверот што треба да го користат лекарите во Македонија работи само на оперативни системи на Microsoft, и тоа не на сите оперативни системи направени од овој производител. Како доказа еве слика од страницата на Фонд за здравствено осигурување на Македонија.

Секој што малку следи што се случува на пазарот на оперативни системи знае дека Windows XP повеќе не се продава, така што сите се принудени да купат верзија на Windows 7, чија професионална верзија се продава за речиси 150 евра.

Мразам да ја правам оваа математика, но ете, вие сте лекар, имате пациенти, тие имаат електронски картички, вие мора да имате читач, а имате стар компјутер на кој Windows 7 не може да работи, или користите GNU/Linux или Mac OS X или... и морате да потрошите куп пари за лиценца за Windows 7 и можеби за хардвер за тој да работи.

Најлесната споредба на зависноста од еден понудувач со не ИКТ светот е оваа: сите имаме здравствени книшки од хартија. Зависност од еден понудувач во случај со нив би бил кога лекарите би морале да користат пенкала од само еден производел за да напишат тоа што треба да напишат во здравствената книшка.

Никој не би помислил дека вакво нешто може да се протне во хартија-и-пенкало светот. Но, во дигиталниот свет сѐ е можно...

За форматите на документите: Затворените институции на новото време

Новица — Wed, 31 Mar 2010 20:45:40 +0000

Tags:

Во приказ(н)ите на мрачниот среден век на Европа, често се раскажува за тоа како знаењето било заклучено во одаите на привилегираното свештенство. Потоа дошла машината за печатење на Гутенберг и се случила демократизацијата на знаењето.

Да се стави ова во денешен контекст е малку потешко, но некои паралели се очигледни: тогаш законите на општеството ги регулирала сакралната власт, а помалку и световната; денес, свештениците имаат помала, иако на некои места сосема релевантна улога, па тука се сите закони на државите. Но, денес приказната не завршува тука. Како што обемно елаборира Лесиг во својот „Код и другите закон на киберпросторот“, програмскиот код исто така има големо влијание за тоа што денес се случува во on-line и of-line светот.

Директен повод за ова потсетување на законите на новото време е Денот на слободата на документите. Денот кој се одбележува трета година по ред во последната среда од месец март е меѓународен настан организиран од заедницата на корисници на слободен софтвер со цел промовирање на слободните формати за документи и отворените стандарди. Водечки пример меѓу овие е Отворениот формат за документи.

Слика од: http://www.documentfreedom.org/Artwork2010

Овој настан е насочен кон подигнувањето на јавната свест против катедралите/црквите на новото време – затворените формати за документи – кои ги заклучуваат податоците и информациите и ги прават недостапни за јавноста.

Прашањата за форматите на документите и отворените стандарди се жешка тема во Европа.. Лично, мачно ми е секогаш кога треба да се направи некаква поента да кажам дека штом Македонија сака да стане членка на ЕУ, мора да го следи примерот на (некои од) земјите од Унијата и да ги прифати отворените стандарди во сите јавни институции (и да ги следи препораките на Европската рамковна програма за интероперабилност).

Сепак, и без препораките и советите од страна, треба да бидеме свесни дека чувањето на јавните податоци во формати кои зависат од волјата на една компанија не може да биде добра практика. Најпознатите (колку-толку) документирани примери од македонското секојдневие се услугите кои Централниот депозитар за хартии од вредност и Централниот регистар на Македонија ги нудат само преку документи кои се достапни во форматот на Microsoft Office. Но, и едноставно пребарување на Google кажува дека на владините веб страници на пример има преку 12.000 документи во .doc формат, а во .odt едвај дваесет.

Тим Бернес-Ли за отворени податоци

Достапноста на податоците е тесно поврзана со форматот во кој тие се складирани. Ми се чини дека денес нема никакви информации во јавноста за тоа како се складиираат податоците кои се финансирани со буџетски средства. Тука пред сѐ се вбројуваат сите работи за кои е задолжен Државниот завод за статистика. Што ќе се случи ако таму одлучиле сите податоци да ги чуваат во формати кои работат само со определен софтвер или платформа, а тие производи поради разни причини станат недостапни?

Незаинтересираноста за овие прашања во наши услови надополнета со тесните интереси за промовирање на определени компании може да нѐ однесе во ново мрачно доба.

Но ќе завршам со Даглас Рушков и неговата порака дека мора (или барем треба) да научиме како системите работат, дека ако не бидеме тие кои ќе програмираат, тогаш ќе бидеме програмирани. Ми се чини дека битката против затворените формати е дел совладувањето на вештините што ги носи дигиталното доба.

Даглас Рушков: Програмирајте или ќе ве програмираат

Централен регистар на Македонија == Комплетна зависност од еден понудувач

Новица — Tue, 23 Feb 2010 15:49:30 +0000

Ден на слобода на документите 2009

Новица — Wed, 25 Mar 2009 17:06:33 +0000

Tags:

Денес, втора горина по ред, се прославува денон на слободата на документите. Слободата на документите е едно од најважните прашања со денешната технологија, бидејќи секојдневно складираме се повеќе и повеќе информации во формати кои не се отворени или слободни.

Сепак, ова прашање ретко е споменувано во Македонија. Можеби само некои ретки испади на блогови нѐ потсетуваат дека работава не оди. А оваа година ни нашата заедница не направи нешто посебно за да го одбележи овој ден и да се обиде да го сврти окото на јавноста кон ова исклучително важно прашање.

Тоа е. Снимајте во ODF.

Завршна сметка

Новица — Wed, 11 Mar 2009 14:31:35 +0000

Tags:

Услугата обработка на завршна сметка од страна на Централниот регистар, правните лица ги чини околу 1000 денари, ако сметката ја предаваат на хартија.

Но, ако одлучат да ја предадат во електронска форма, треба да платат 500 денари помалку.... и 31.689 повеќе, бидејќи толку чини Мајкрософтовиот канцелариски пакет, во кој единствено може да се употребуваат датотеките кои ги снабдува Регистарот.

Веќе видено однесување, а мене баш и не ми се цитираат стратегии.

Дополнување: Датотеките во ЦРМ ги примале само ако се во форматот на MS Office 2003. Ништо поново, ништо постаро.

Што да правите кога снабдувачот ќе ве затвори во неговиот кафез?

Новица — Mon, 17 Sep 2007 05:52:00 +0000

Tags:

Мојата девојка Невенка е архитект и постојан корисник на Windows XP и најновиот AutoCAD. (Баш и ја раскажував приказната за архитектите на Денот на слободниот софтвер 2007 во Магор.) До скоро користењето на GNU/Linux на домашниот компјутер не и беше многу важно. Но, деновиве една случка ја прелеала чашата.

На Windows за IM се користат различни варијатни на Windows/MSN Messenger. Таа ја користеше верзијата 7.5 бидејќи таа е верзијата што и се допаѓаше.

Microsoft понудил надградби, таа ги инсталирала, констатирала дека 7.5 повеќе и се допаѓа и ги избришала. Оттогаш, па се до пред неколку дена, на понудената опција за Upgrade на софтверот таа кликала Cancel.

Но, од скоро Microsoft решил дека повеќе нема да може да се клика Cancel. При едно стартување се појавил прозорец за надградба на MSN без опција за откажување и без опција да се пријавите на услугата за IM. Понудената опција, поточно единствениот можен чекор за понатамошно разговарање со пријателите на мрежата на MSN била Windows Live Messenger - софтвер кој таа го пробала и кој не сакала да го користи. Сепак, кликнала Upgrade. Тоа бил единствениот начин во моментот да комуницира со своите пријатели.

Прочитавте за Vendor lock-in at its best. Добра лекција за некое предавање на Економскиот факултет. Патем, она што беше интересно е што приказнава ја раскажавме на полно гости во Магор, претежно корисници на Windows. На повеќето од нив не им се веруваше дека вакви работи се случуваат на овој оперативен систем.

Затворените еко-системи се лоши. Можете да ми верувате на зборот или можете да го прочитате Харвардовиот Roadmap for Open ICT Ecosystems. Ако сте уште на MSN време е да се префрлите на Jabber (и истото важи за spyware-от Skype). Ако уште ги снимате вашите документи во .doc време е да се префрлите на ODF. Исто така, новото Ubuntu излегува следниот месец. Нарачајте си копија штом ќе биде достапно!

Како треба да се прави: Закон во ODF

Новица — Thu, 10 May 2007 12:57:00 +0000

Прилог	Големина
zapsp.odt	57.5 KB

Tags:

Еве мој мал придонес кон приказните за интероперабилност, слободен пристап до информации од јавен карактер и сл.

Откако од http://www.copyright.gov.mk го преземав Законот за авторското право и сродните права кој во .doc формат изгледаше очајно лошо кога е отворен во OpenOffice.org, одлучив да го уредам и форматирам целиот текст и еве го овде за преземање како ODF документ.

Ми се чини ова е покорисно до сите дрдорења по конференции и трибини и од сите проекти во кои парите се трошат за печатење на летоци и слични материјали кои промовираат било која од гореспоменатите активности.

ODF 1.1

Новица — Mon, 19 Feb 2007 15:28:00 +0000