airborne - есеј

Право да читаш

Новица — Sun, 05 Feb 2012 10:38:16 +0000

Tags:

Се чини сите деновиве пишуваат на тема ACTA, па за овој текст да не биде повторување, се вртиме кон Ричард Сталман и неговиот пророчки есеј / расказ насловен „Право да читаш“.

Текстот е спекулативен увид во државно-корпоративната контрола над употребата на компјутерите. Напишан е во далечната 1997 година и до скоро беше сметан за „само уште едно парче научна фантастика“. Но, како што вели Вилијам Гибсон, реалноста е често пати почудна од она што и најлудата научна фантастика пробува да го предвиди.

Текстот е пренесен во целост подолу.

Право да читаш

(Од „Патот кон Тајхо“, колекција на текстови за предвесниците на Лунарната револуција, објавени во Луна Сити во 2096.)

За Ден Халберт, патот кон Тајхо започна на факултет - кога Лиза Ленц го замоли да ѝ го позајми неговиот компјутер. Нејзиниот беше расипан, и доколку не успееше да позајми друг, ќе паднеше на семестралните испити. Не се осмелуваше да праша никого освен Ден.

Ова му наметна дилема на Ден. Мораше да ѝ помогне - но доколку ѝ го позајмеше компјутерот, таа ќе можеше да ги прочита неговите книги. Покрај фактот што можеше да оди долги години во затвор доколку му дозволи на некој друг да ги прочита неговите книги, идејата сама по себе го шокираше. Како секој, уште од основно училиште беше научил дека позајмувањето на книги е валкано и погрешно - нешто што само пиратите би го направиле.

И немаше многу шанси да се спаси од СПА - службата за заштита на софтвер. На часот по софтвер, Ден научи дека секоја книга има надгледувач за авторски права кој ја известува службата за Централно лиценцирање за тоа кога, каде и од кој ја чита секоја книга. (Тие ги користеа овие информации за да ги фатат пиратските читатели, но исто така и за да ги продаваат информациите за личниот интерес на читателите на продавачите.) Следниот пат кога неговиот компјутер ќе биде вмрежен, Централно лиценцирање ќе дознае. Тој, како сопственик на компјутерот, ќе добие најстрога казна бидејќи не презел чекори за спречување на криминалното дело.

Секако, Лиза најверојатно немаше намера да ги чита неговите книги. Можеби компјутерот ѝ требаше само за да ја напише семинарската работа. Но, Ден знаеше дека таа доаѓа од семејство од средната класа и дека едвај ги покриваше трошоците за школувањето, а камо ли и оние за читањето книги. Можеби ќе успее да дипломира само доколку ги прочита неговите книги. Тој ја разбираше оваа ситуација: и тој самиот мораше да позајмува пари за да ги плати сите трудови на истражувачите кои ги читаше. (10% од тие плаќања беа наменети за авторите на тие трудови и бидејќи Ден целеше на академска кариера, се надеваше дека неговите трудови, доколку бидат доволно цитирани, ќе му донесат доволно пари за да го врати заемот.)

Подоцна Ден ќе научи дека постоеше време кога секој можеше да оди во библиотека и да чита весници, па дури и книги без да мора да плати. Постоеја независни учени луѓе кои читаа илјадници страници без да добијат владини грантови за користење на библиотека. Но во 1990-тите и комерцијалните и непрофитните издавачи почнаа да наплаќаат за пристап до содржината. До 2047 година библиотеките кои нудеа бесплатен јавен пристап до литература беа само далечно сеќавање.

Секако, постоеја начини да се заобиколи СПА и Централно лиценцирање и секако тие беа нелегални. Ден имаше соученик на часот за софтвер, Френк Мартучи, кој беше дошол до нелегална алатка за дебагирање, која ја користеше за да го излаже кодот на надгледувачот за авторски права кога читаше книги. Но, тој им кажа на многу пријатели за тоа и некој од нив го предаде на СПА за награда (студентите кои имаа долгови лесно беа намамувани во предавство). Во 2047, Френк беше во затвор, не за пиратско читање, туку за користење на дебагер.

Подоцна Ден ќе научи дека постоеше време кога секој можеше да има алатки за дебагирање. Дури постоеја бесплатни алатки кои можеа да се добијат од CD или преку Интернет. Но обичните корисници почнаа да ги користат за да ја заобиколат заштита за копирање и еден судија пресуди дека тоа станало основна употреба на тие алатки во праксата. Ова значеше дека тие се нелегални. Програмерите на тие дебагери беа испратени во затвор.

Секако, на програмерите сè уште им требаа алатки за дебагирање. Производителите на вакви алатки во 2047 дистрибуираа ограничен број на копии и тоа само на официјално лиценцирани програмери. Дебагерот кој Ден го користеше на часот по софтвер беше зад посебен огнен ѕид за да може да се користи само за време на часот.

Исто така беше возможно заштита да се заобиколи доколу се инсталира модифициран системски кернел. Ден подоцна ќе дознае за слободните кернели, дури и целосни слободни оперативни системи, кои постоеја околу крајот на векот. Но, овие не само што беа нелегални, како и дебагерите, туку и кога човек би имал таков оперативен систем не би можел да го инсталира без да ја знае администраторската лозинка на неговиот комјутер. А таа информација не ја кажуват ни ФБИ ни корисничката поддршка на Мајкрософт.

Ден заклучи дека просто не може да ѝ го позајми копјутерот на Лиза. Но, бидејќи ја сакаше, не можеше да одбие да ѝ помогне. Секоја можност да разговара со неа го исполнуваше со блаженство. И тоа што таа одбра да го праша него за помош, можеби значеше дека и таа го сака него.

Ден ја разреши дилемата правејќи нешто уште помалку замисливо. Ѝ го позајми компјутерот и ѝ ја кажа својата лозинка. Вака, ако Лиза ги чита неговите книги, Централно лиценцирање ќе мисли дека тој ги чита. Ова сè уште беше криминал, но СПА не може автоматски да дознае за тоа. Може да дознае само доколку Лиза го издаде.

Секако, доколку училиштето дозне дека тој ѝ ја кажал лозинката на Лиза, тоа ќе биде крај за нивното образование, без разлика на тоа за што точно Лиза ја користела лозинката. Политиката на училиштето беше дека секое пореметување на надгледувањето на употребата на компјутери од страна на студентите е основа за дисциплинарни мерки. Не беше важно дали си направил нешто лошо. Прекршокот ја оневозможуваше администрацијата да те проверува. Тие претпоставуваат дека правиш нешто забрането и не им треба да знаат што е тоа.

Вообичаено студентите не беа бркани заради ова, барем не директно. Наместо тоа им беше забрануван пристапот до училишниот компјутерски систем, што значеше дека на крај нема да положат ниту еден од нивните испити.

Подоцна Ден ќе научи дека ваквата политика на универзитетите започна 1980-тите, кога студентите во голем број почнаа да користат компјутери. Претходно, универзитетите имаа поинаков пристап кон дисциплината: ги казнуваа активностите кои беа штетни, а не оние кои само покренуваа сомнеж.

Лиза не го пријави Ден во СПА. Неговата одлука да ѝ помогне водеше до нивниот брак и исто така ги натера да се запрашаат за тоа што беа учени за пиратството како деца. Парот почна да чита за историјата на авторските права, за Советскиот Сојуз и неговите ограничување за копирање и дури и оригиналниот устав на САД. Се преселија во Луна, каде најдоа други, кои исто како нив избегале далеку од долгата рака на СПА. Кога востанието Тајхо започна во 2062, универзалното право да се чита набрзо стана една од неговите основни цели.

Текстот е објавен на it.com.mk: Право да читаш.

Македонски

Превод: Кога слободниот софтвер не е подобар

Новица — Thu, 16 Dec 2010 22:02:20 +0000

Кога слободниот софтвер не е подобар

Новица — Thu, 16 Dec 2010 20:18:33 +0000

Tags:

Автор: Benjamin Mako Hill, оригинален текст: When Free Software Isn't Better

Превод: Новица Наков
16.12.2010

Изјавата за мисија на Иницијативата за отворен код вели: „Отворениот код е развојна методологија за софтвер што се потпира на моќта на дистрибуираното оценување од еднакви учесници и транспарентноста на процесот. Ветувањата на отворениот код се подобар квалитет, повисока сигурност, поголема флексибилност, пониски трошоци и крај на грабливата зависност од еден понудувач“.

Повеќе од една деценија Фондацијата за слободен софтвер се спротиставува на оваа „отворен код“ карактеризација на движењето за слободен софтвер. Застапниците на слободниот софтвер пред сѐ се спротиставуваат на оваа рамка бидејќи „отворениот код“ е отворен напор да се намали значењето на нашата основна порака за слобода и да се направи нејасна улогата на нашето движење во успехот на софтверот што сме го напишале. Велиме дека „отворениот код“ е лош, во основа, бидејќи се обидува да ги спречи луѓето да разговараат за софтверска слобода. Но, има уште една причина зошто треба да сме внимателни со рамката на отворениот код.. Основниот аргумент на отворениот код, како што е наведен во изјавата за мисијата погоре, често е погрешен.

Иако Иницијативата за отворен код наведува дека „ветувањата на отворениот код се подобар квалитет, повисока сигурност, поголема флексибилност“, овие ветувања не секогаш се остваруваат. Иако често не го рекламираме тој факт, сепак секој корисник на слободен софтвер што се наоѓа во рана фаза на програмирање може да објасни дека слободниот софтвер не е секогаш згоден, во чисто практична смисла, како што се неговите неслободни конкуренти. Понекогаш слободниот софтвер е со низок квалитет. Некогаш не е сигурен. Некогаш не е флексибилен. Ако луѓето ги сфаќаат сериозно аргументите што се во полза на отворениот код, тогаш тие мора да објаснат зошто тој не ги исполнил своите „ветувања“ и да заклучат дека неслободните алатки би биле подобар избор. За нас нема причина зошто би ги правеле овие две работи.

Ричард Сталман зборува за ова во неговиот текст „Зошто отворениот код ја промашува поентата“ и објаснува: „Идејата на отворениот код е дека ако корисниците имаат можност да го менуваат и редистрибуираат софтверот, ова ќе го направи софтверот помоќен и побезбеден. Но ова не е гарантирано. Програмерите не неслободен софтвер не се нужно неспособни. Понекогаш тие можат да создадат програма што е моќна и безбедна иако не ги почитува слободите на корисникот.“

За отворениот код, софтверот со слаб квалитет е тежок да се објасни или е причина да се избегне софтверот во целост. За слободниот софтвер тоа е проблем на кој што може да се работи. За застапниците на слободниот софтвер, грешките и опциите што недостасуваат никогаш не се извор на срам. Секој софтвер што ги почитува слободите на корисниците има силна вградена предност пред неслободниот конкурент што не ги почитува тие слободи. Дури и да има други проблеми, слободниот софтвер секогаш има слобода.

Се разбира, секој слободен софтвер мора да започне од некаде. На пример, некој нов слободен софтвер не може да има повеќе можности од постоечки/докажан неслободен софтвер. Проектите започнуваат со многу бубачки и се подобруваат со тек на времето. Додека застапниците на отворениот код можат да речат дека проектот ќе добие корисност со тек на време и со малку среќа, за застапниците на слободниот софтвер проектите за слободен софтвер претставуаат значаен придонес уште од првиот ден. Секој софтвер што им дава контрола на корисниците над нивната технологија е чекор напред. Подобриот квалитет, како што проектот созрева, е само шлаг на тортата.

Втор, и можеби позастрашувачки, е фактот дека колаборативниот, дистрибуиран, оценуван процес на развој што е во срцето на дефиницијата на отворениот код има малку сличност со праксата на развој на софтвер во најголемиот дел од проектите што се под слободни или („отворен код“) лиценци.

Повеќе академски студии на местата за хостирање на слободен софтвер SourceForge и Savannah покажуваат дека многу програмери на слободен софтвер кои објавиле код на интернет веќе го знаат ова. Најголемиот дел од проектите за слободен софтвер не се посебно колаборативни. Која е медијаната на придонесувачи во еден проект за слободен софтвер на SourceForge? Еден. Сам програмер. Деведесет и пет проценти од проектите на SourceForge имаат помалку од 5 придонесувачи. Повеќе од половината од овие проекти за слобден софтвер, и дури повеќето проекти кои имаат повеќе успешни изданија и се преземани често, се работа на еден програмер со малку помош од надвор.

Со нагласување на моќта на колаборативниот развој и „дистрибуирано оценување“, пристапот на отворениот код се чини има малку да каже за тоа зошто некој треба да користи или да придонесува на големото мнозинство на проекти што се слободен софтвер. Наводните користи од соработката не можат да бидат остварени кога не постои соработка. Најголемиот дел од слободните програмерски проекти немаат техничка предност над нивните неслободни конкуренти.

Застапниците на слободниот софтвер, во истите тие проекти поединечно гледаат важен успех.
Бидејќи секое парче софтвер ги почитува слободите на корисниците, застапниците на слободниот софтвер велат дека секое парче слободен сфотвер започнува со вградена етичка предност над неслободните конкуренти, дури и ако тие имаат повеќе можности. Со нагласувањето на слободата пред практичните предности, застапувањето на слободниот софтвер е вкоренето во техничка реалност на начин на кој отворениот код често не е. Кога слободниот софтвер е подобар, ние можеме да го славиме овој факт. Кога не е подобар, не мораме да го третираме тоа како опасна критика на слободниот софтвер ниту пак како задолжителен аргумент против употребата на конкретниот софтвер.

Застапниците на отворениот код мора да ја одбранат својата теза дека софтверот кој се развива слободно треба да биде, или ќе биде со тек на време, подобар од неслободниот софтвер. Наместо тоа, поддржувачите на слободниот софтвер можат да прашаат: „Како да го направиме слободниот софтвер подобар?“. Во рамката на слободниот софтвер, софтверот со висок квалитет постои како средство за постигнување на некоја цел, а не како цел сама по себе. Програмерите на слободен софтвер треба да се стремат да создадат функционален и флексибилен софтвер што им служи добро на корисниците. Но, правењето на таков софтвер не е единствениот начин да се реши тоа што е многу полесно и суштински поважно: да се почитува и заштити слободата на корисниците.

Се разбира, ние не мораме да ги отфрлиме аргументите дека соработката може да игра значајна улога во создавањето на софтвер со висок квалитет. Во многу од најуспешните проекти за слободен софтвер, тоа е очигледно веќе постигнато. Користите од соработката стануваат нешто што треба да го разбираме, поддржуваме и кон што треба да се стремиме, а не нешто што треба да го земеме здраво за готово кога доказите јасно стојат против идеологијата.

Македонски

Кога да се почне?

Новица — Sat, 19 Jul 2008 16:37:00 +0000

Lovink за p2p

Новица — Sat, 08 Mar 2008 18:10:00 +0000

Tags:

Also politically there is a interesting range of people involved in P2P, from the post-modern poor, driven by a lack of cash to techno-anarchists to capitalist pro-market libertarians. In that sense P2P is deeply human. It's like sex. There is so many ways of doing it, and the reasons and intensions are so different, each time, even within one person.

Целото: врска.

Македонски

Филозофија според Пол Грем

Новица — Sat, 20 Oct 2007 19:59:00 +0000

Tags:

есеј

Конечно најдов време да го препрочитам есејот на Пол Грем - How to Do Philosophy.

Извадок:

Meanwhile, sensing a vacuum in the metaphysical speculation department, the people who used to do literary criticism have been edging Kantward, under new names like "literary theory," "critical theory," and when they're feeling ambitious, plain "theory." The writing is the familiar word salad:

Gender is not like some of the other grammatical modes which express precisely a mode of conception without any reality that corresponds to the conceptual mode, and consequently do not express precisely something in reality by which the intellect could be moved to conceive a thing the way it does, even where that motive is not something in the thing as such.

Изненадувањето доаѓа кога ќе кликнете на фуснотата за горниот пасус за Gender.

:-)

Македонски